Grypa666's Blog

Co gorsze grypa czy kompleks jot?

Wielkanoc-Easter-Ostern-Waskrsa-Uskrs-Pascha

Posted by grypa666 w dniu 22/04/2011

CHRYSTUS ZMARTWYCHWSTAŁ!

Χριστός ανέστη!

Христос Васкрсе!

Христос воскресен!

Christus rersurectus est!  

http://www.youtube.com/watch?v=MkrAqsgLAV8&NR=1

http://www.youtube.com/watch?v=GGCP3P5hl7A&NR=1&feature=fvwp

http://www.youtube.com/watch?v=iuczNQonTXQ&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=bFyEgJc1gbY&NR=1




Zmartwychwstanie – Johann Heinrich Tischbein starszy, 1778

 

Trzy Maryje nad Grobem Chrystusa – fresk z 1437-1446, Klasztor Dominikanów, Muzeum San Marco, Florencja

†††††††††††††

Wielkanoc w prawosławiu

27.4.2003, za stroną http://www.cerkiew.pl

Zmartwychwstanie Chrystusowe, zwane też Zmartwychwstaniem Pańskim lub Paschą Chrystusową jest największym świętem chrześcijańskim, „Świętem świąt i uroczystością nad uroczystościami” – jak mówi kanon Paschy. Zostało ustanowione już w czasach apostolskich, chociaż w pierwszych wiekach chrześcijaństwa świętowano je nie wszędzie jednocześnie.

Samo wielkie wydarzenie Zmartwychwstania Pańskiego oraz poprzedzające je mękę i śmierć odnotowali wszyscy czterej ewangeliści. Opisali oni niewiarę apostołów, gorącą miłość niewiast galilejskich i pierwsze objawienie Zmartwychwstałego. W przeciwieństwie do Ukrzyżowania, na temat którego dysponujemy wieloma szczegółami, ewangeliści nie mówią o dokładnym momencie Zmartwychwstania Chrystusa. Chociaż nie znamy dokładnej chwili Zmartwychwstania, mamy jednak świadectwo potwierdzające sam jego fakt, poczynając od relacji strażników.

Ikonografia Zmartwychwstania Pańskiego, jako święta będącego ukoronowaniem wszystkich innych świąt, ma charakter szczególny. Nie przedstawia ona jednak samego momentu wyjścia Chrystusa z grobu, które Prawosławie uważa za nieopisywalne i mogące zniekształcić świętość tego zdarzenia. Stąd istniejące kontrowersje jak w ikonografii przedstawiać Zmartwychwstania Pańskiego i które z ikon Zmartwychwstania w sposób najbardziej prawidłowy wyrażają sens tego świętego zdarzenia.
Niektórzy teologowie twierdzą, że ponieważ Zmartwychwstanie Pańskie jest tajemnicą całkowicie nieprzeniknioną dla ludzkiego rozumu to nie powinno być przedstawiane, bowiem w większym czy mniejszym stopniu zniekształciłoby tę wielką tajemnicę. Dopuszczają oni zatem wyobrażanie Zmartwychwstania jedynie poprzez przedstawianie niewiast przy pustym grobie Chrystusa. Jednak inni za lepiej przemawiające i bardziej symboliczne uważają przedstawianie na ikonach zstąpienia Chrystusa do otchłani. Między zstąpieniem do piekieł a ukazaniem się Chrystusa zmartwychwstałego pozostaje przestrzeń całkowicie niedostępna dla ludzkiego rozumu. Bezpośrednio potem następuje scena ukazująca niewiasty przy pustym grobie.

Tak więc prawosławna Tradycja zna dwa typy ikon paschalnych: powstałe nieco później, lecz obecnie dużo bardziej popularne „Zstąpienie do otchłani” oraz mające swoje korzenie w sztuce wczesnochrześcijańskiej i żydowskiej „Niewiasty przy pustym grobie”. Każda z tych ikon kładzie nacisk na inny aspekt zdarzenia, chociaż żadna nie odmalowuje samego momentu Zmartwychwstania.

†††††††††††††††††

Ewa Siegień: Wielki Piątek

W Wielki Piątek wspominana jest śmierć Chrystusa na krzyżu. W żadnej cerkwi nie jest sprawowana Liturgia eucharystyczna.

Po południu celebrowane jest nabożeństwo wieczorne, poświęcone pamięci śmierci i zdjęcia z krzyża Jezusa Chrystusa. W jego trakcie czytane są trzy fragmenty Starego Testamentu. W pierwszym mowa jest o Mojżeszu, który modlił się do Boga za cały lud. Tak samo Jezus Chrystus jest Orędownikiem ludzi przed Bogiem. W drugim fragmencie zawarty jest opis pobłogosławienia przez Boga Hioba za jego cierpliwość w czasie cierpień. Trzeci fragment przepowiada niebywałe poniżenie Zbawiciela. Lekcja apostolska podkreśla, że na krzyżu ujawniła się Mądrość Boża, a ewangelia szczegółowo przedstawia śmierć Chrystusa na krzyżu.   

Po ekteniach chór śpiewa sticherę „Ciebie, który odziewasz się w światłość, jak w szatę”. Podczas śpiewu tej stichery kapłan okadza całun z wizerunkiem Chrystusa w grobie – płaszczanicę, przygotowany i leżący na ołtarzu. Po „Ojcze nasz” całun przy śpiewie wzruszających troparionów, z wielkim nabożeństwem jest wynoszony na środek świątyni. Następnie kapłan i wierni z bojaźnią Bożą i w skupieniu oddają mu pokłon i całują ikonę Chrystusa złożonego do grobu, której wizerunek znajduje się na całunie.

W Wielki Piątek obowiązuje szczególnie surowy post. Wszyscy powinni starać się powstrzymać od posiłków aż do wieczora, do oddania pokłonu całunowi z wizerunkiem Chrystusa.

Wieczorem lub w nocy sprawowana jest jutrznia Wielkiej Soboty, będąca symbolicznym obrzędem pogrzebu Chrystusa. Podczas śpiewu troparionów kapłan wychodzi z ołtarza przed płaszczanicę. Wierni stoją z zapalonymi świecami. Rozpoczyna się nadgrobny śpiew siedemnastej katyzmy psalmu 118, w którym autor przepowiedział w 175 wersetach zawarcie Nowego Przymierza z Bogiem z jego naczelnym nakazem – miłością i posłuszeństwem. Po każdym wierszu psalmu następuje krótki tekst wychwalający zmarłego i złożonego do grobu Zbawiciela.

Po katyzmie następuje kanon Wielkiej Soboty, utwór o podniosłym charakterze, pełen uczucia i bogaty w treści dogmatyczne. Jego ostatnia pieśń zawiera wzruszające słowa, z którymi Chrystus zwraca się do Matki Bożej – „Nie opłakuj Mnie Matko, widząc w grobie Syna (…) powstanę bowiem w chwale”.

Podczas śpiewu „Chwała na wysokościach Bogu” kapłan ponownie wychodzi z ołtarza, trzykrotnie okadza całun i przy dźwięku dzwonów rozpoczyna się uroczysta procesja z całunem wokół cerkwi. Procesja z płaszczanicą nawiązuje do tego, jak Józef z Nikodemem oddali ostatnią posługę Ukrzyżowanemu, zdjęli ciało z krzyża, owinęli w całun i złożyli do grobu. Oprócz tego, procesja symbolizuje zstąpienie Chrystusa duszą do piekła i zwycięstwo nad śmiercią. Ponieważ swą śmiercią Zbawiciel ponownie otworzył nam drzwi do raju, płaszczanica po procesji przynoszona jest pod otwarte królewskie wrota. Po procesji i złożeniu płaszczanicy na poprzednim miejscu – pośrodku cerkwi, czytana jest paremija mówiąca o suchych kościach, które ożyły, czyli o zmartwychwstaniu ciał. Po paremii czyta się lekcję apostolską, w której mowa jest o tym, że „Chrystus został złożony w ofierze jako nasza Pascha”.

††††††††††††††††††††††

Data Wielkanocy

Piotr Bein 22.4.2011

Wikipedia.pl: W 325 n.e. równonoc wiosenna wypadała 21 marca i ten termin został przyjęty przez sobór nicejski do obliczania daty święcenia Wielkanocy. Niedokładność kalendarza juliańskiego spowodowała, że w XVI w. równonoc przesunęła się na 11 marca. W wyniku wprowadzenia kalendarza gregoriańskiego w 1582 i pominięcia wówczas 10 dni, termin równonocy wypada stale w okolicach 21 marca.

Wikipedia.s: Wg kalendarza żydowskiego, który jest księżycowy [księżyc = miesiąc – PB], święto paschy obchodzi się 14-go dnia miesiąca Nisan, zawsze w pełni Księżyca. Chrześcijanie zaczęli szybko przenosić  obchody Wielkanocy na następną niedzielę, dzień wg nich powstania Jezusa z martwych. Często wskazuje się, że na I Soborze Nicejskim (325 r.) postanowiono wyznaczyć datę Wielkanocy na 1-szą niedzielę po 1-szej pełni Księżyca po wiosennej równonocy, ale nie ma tego zapisu w protokole soborowym. Ponieważ równonoc wiosenna przypada na rozmaite dni zależnie od strefy czasu, używa się daty 21-go marca do obliczania daty Wielkanocy. Podobnie nie stosuje się w obliczeniach astronomicznej pełni księżyca, tylko obliczonej z tabeli. […] W krajach katolickich wprowadzono (1582) gregoriański kalendarz. Kalendarz juliański ustąpil nowemu, lecz w większość Cerkwi narodowych przeważyli tzw. staro-kalendarzowcy i obchodzono Wielkanoc w dniu juliańskim. W XVII-XVIII w. przeszli na nowy kalendarz katolicki protestanci zach. Europy, więc Wielkanoc w kościolach zachodnich przypada na dzien inny niż w cerkwiach wsch. W Szwecji zmiana kalendarza (1753) nie zmieniła daty Wielkanocy aż do 1844 r.

Matematyczne modele obliczania daty Wielkiejnocy zawdzięczamy m.in. Carlowi Friedrichowi Gaussowi (1777-1855).

Rozkład peocentowy dat Wielkanocy w cyklu 5,7 mln lat kalendarza gregoriańskiego. Najczęściej przypada na 19-go kwietnia, najrzadziej na 22-go marca.

Ikona przedstawiająca I Sobór Nicejski w 325 r.

††††††††††††††††††

W Wielkanoc będzie Św. Liturgia w mojej Cerkwi Św. Archaniola Michała w Vancouverze, z procesją dookoła cerkwi (kresny chod) nieco mniej okazałą niż ta, ale takoż liczną:

Procesja wielkanocna w rejonie Kurska. Ilja Jefimowicz Riepin (1844–1930), Galeria Trietiakowska, Moskwa.

Po Liturgii dzielenie się jajkiem (całe kadzie dla do kilkuset wiernych) oraz wspólny posiłek wielkanocny m.in. z takimi  serbskimi specjałami (kiedyś na osobę, dziś dzielone):

Typowy rożen bałkański na wielkie święta jak Wielkanoc.

Można też w duecie….

Wielkanocny potrójny całus - Borys Kustodiew (1878–1927).

 ††††††††††††††††

Państwa ze świętami Wielki Czwartek do poniedziałku

Australia, Austria, Bułgaria, Chorwacja, Dania, Finlandia, Ghana, Grecja, Gruzja, Hiszpania, Kanada, Litwa, Niemcy, Mołdowa, Nowa Zelandia, Portugalia, Serbia, Słowacja, Słowenia, Szwecja, Szwajcaria, Ukraina, Wielka Brytania, Węgry, Włochy

††††††††††††††††††††††

Etymologia Wielkanocy

Przekład Piotr Bein

Jęz. słowiańskie

Nazwa Wielkanocy w słowackim i czeskim przypomina polską: Veľká noc i Velikonoce. W in. . słowiańskich znaczy Wielkidzień: Велигден, Великдень, Великден  i Вялікдзень odpowiednio w macedońskim, ukraińskim, bułgarskim i buałoruskim.

W chorwackim Uskrs (zmartwychwstanie), także Vazam (Vzem lub Vuzem w starochorwackim, od starocerkiewnosłowiańskiego czasownika vzeti (obecnie uzeti – wziąć). W serbskim Vaskrs z języka liturgicznego. Archaiczne  Velja noć (Wielka Noc) występowało w chorwackim, a Velikden (Wielki Dzień) w serbskim. Przypuszczalnie chrzciciele Słowian i tłumacze ksiąg chrześcijańskich z greki na słowiańskie, bracia Cyryl i Metody wynaleźli Uskrs z chorwackiego  krsnuti – ożywić. W tych językach Wielki poprzedza nazwy dni Wielkiego Tygodnia.

W rosyjskim mamy wyjątkowo Пасха, grecka forma poprzez starocerkiewnosłowiański.

Angielski i niemiecki

Nazwa ang. Easter pochodzi od Ēastre lub Ēostre sprzed 899 r., od nazwy miesiąca Eostur-monath w kalendarzu niemieckim. Wg anglosaskiego mnicha Bedy Czcigodnego, nazwa miesiąca upamiętnia boginię Ēostre poganizmu anglosaskiego w obecnym mies. kwietniu.W czasach Bedy święto bogini  zastąpił chrześcijański zwyczaj Świąt Paschalnych. Na podst. dowodów z lingwistyki porównawczej, XIX-wieczny badacz Jacob Grimm zrekonstruował imię Ostara nadane Ēostre w wierzeniach przedchrzścijańskich Germanów kontynentalnej Europy. Późniejsi badacze zidentyfikowali nazwę bogini jako germańską formę proto-indo-europejskiej bogini świtu, Hausos i zaproponowali teorie łączące Ēostre z zapisami niemieckich zwyczajów wielkanocnych, w tym zająca i jajka. Wspólczesny niemiecki ma nazwę pokrewną Ostern, lecz poza tym języki germańskie na ogół stosują obcą formę pascha.

Jęz. semickie, romańskie, celtycki i in. jęz. germańskie

Greckie słowo Πάσχα i łacińskie Pascha pochodzą od hebrajskiego święta Pesach. Greka ma alternatywne νάστασις (powstanie, podniesienie się, zmartwychwstanie).

Chrześcijanie Arabskojęzyczni czy mowiący in. jęz. semickimi, na ogół używają nazw pokrewnych z Pesa. Np. drugie słowo w arabskiej nazwie festiwalu عيد الفصح ʿĪd al-Fiṣḥ, ma rdzeń F-Ṣ-Ḥ, podobny w brzmieniu do hebr. P-S-Ḥ. Rzadziej, arabski stosuje عيد القيامة ʿĪd al-Kijāmah (festiwal zmartwychwstania). W maltańskim, słowo to jest L-Għid. W jęz. gyyz i współczesnych etiosemickich jęz. Etiopii i Erytrei, istnieją dwie formy, Fasika z greckiego Pascha i Tensae z semickiego rdzenia N-Ś-‚ (wznieść się).

W jęz. romańskich Wielkanoc pochodzi od Pascha: hiszpańskie Pascua, włoskie i katalońskie  Pasqua, portugalskie Páscoa i rumuńskie Paşti. We francuskim Pâques także pochodzi z łaciny Rumuński dodatkowo używa Înviere (zmartwychwstanie).

Wszystkie współczesne jęz. celtyckie nazywają Wielkanoc z łaciny: walijskie Pasg, kornijskie i bretońskie Pask. W rozwoku jęz. goidelskich, dźwięk p zastąpiło k: irlandzkie Cáisc, gaelickie Càisg, a w jęz. manx Caisht, a z przedimkiem odpowiednio: An Cháisc, A’ Chàisg i Y Chaisht.

W holenderskim pasen, a w skandynawskich bezpośrednio z hebr. Pesach: påske (duński i norweski), påsk (swedzki), páskar (islandzki) i páskir (farerski). Litera å oznacza dźwięk o i można też pisać paaske i paask.

††††††††††††††††††††††

Potrzeba przetłumaczyć: Roy Tov On the Cross: Easter and the Jews


komentarze 2 to “Wielkanoc-Easter-Ostern-Waskrsa-Uskrs-Pascha”

  1. […] Ogień Święty na Paschę, ikonografia… […]

  2. […] Ogień Święty na Paschę, ikonografia… […]

Sorry, the comment form is closed at this time.